Prawo do zachowku przysługuje najbliższej rodzinie i chroni ją przed pominięciem w testamencie. W Bydgoszczy jego uzyskanie jest możliwe na drodze porozumienia lub po skierowaniu sprawy do sądu. Przeczytaj artykuł i sprawdź, kiedy można ubiegać się o zachowek.
Co to jest zachowek?
Zachowek to świadczenie pieniężne, które ma zabezpieczyć interesy najbliższych członków rodziny spadkodawcy w sytuacji, gdy nie zostali oni uwzględnieni w testamencie. Jeżeli osoba zmarła przekazała cały majątek komuś innemu albo jeszcze za życia rozdała go w formie darowizn, pozbawieni spadku najbliżsi krewni mogą domagać się wypłaty zachowku. Nie oznacza on jednak prawa do otrzymania konkretnego składnika majątku, np. domu czy mieszkania, lecz daje uprawnionemu możliwość dochodzenia od spadkobiercy odpowiedniej sumy pieniężnej.
Roszczenie o zachowek powstaje najczęściej wtedy, gdy uprawniony został pominięty w testamencie lub otrzymał ze spadku mniej, niż wynosi należny mu zachowek.
Komu przysługuje prawo do zachowku?
Zasady dotyczące zachowku reguluje art. 991 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym prawo do niego przysługuje:
- 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
Wynika z tego, że po zachowek mogą wystąpić przede wszystkim dzieci spadkodawcy, a jeśli któreś z nich nie dożyło otwarcia spadku – jego zstępni, np. wnuki. Uprawnienie to przysługuje również małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, ale tylko wtedy, gdy zgodnie z przepisami dziedziczyliby po nim z ustawy.
Ile wynosi zachowek?
Wysokość zachowku to ważna informacja, od której wielu klientów uzależnia wysłanie wezwania do zapłaty lub skierowania sprawy do sądu. Dlatego warto wiedzieć, jak go obliczyć. W tym celu trzeba przede wszystkim znać wartość spadku, ustalić krąg spadkobierców ustawowych oraz określić, jaki udział przypadłby uprawnionemu, gdyby dziedziczenie odbywało się na podstawie ustawy.
Co do zasady zachowek wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przysługiwałby przy dziedziczeniu ustawowym. Jeżeli natomiast uprawnionym jest małoletnie dziecko lub osoba trwale niezdolna do pracy, zachowek wynosi dwie trzecie wartości tego udziału.
Przykład 1: Wartość spadku wynosi 300 000 zł, a spadkodawca pozostawił żonę i dwoje dzieci. Cały majątek przekazał w testamencie osobie spoza rodziny. Przy dziedziczeniu ustawowym każda z tych osób otrzymałaby po 100 000 zł. Ponieważ zachowek wynosi połowę udziału ustawowego, żona i każde dziecko mogą domagać się po 50 000 zł.
Przykład 2: Wartość spadku wynosi 300 000 zł, a jedynym uprawnionym jest małoletnie dziecko. Gdyby dziedziczyło z ustawy, otrzymałoby cały spadek. Zachowek wynosi 2/3 udziału, dlatego może dochodzić 200 000 zł.
Jak krok po kroku uzyskać zachowek w Bydgoszczy?
Zachowek nie przysługuje osobom uprawnionym automatycznie. Aby go uzyskać, trzeba zwrócić się do spadkobierców lub wystąpić na drogę sądową. Procedura składa się z następujących etapów.
- Ustal, czy przysługuje Ci prawo do zachowku – sprawdź, czy należysz do grona osób uprawnionych oraz, czy zostałeś pominięty w testamencie lub otrzymałeś mniej, niż wynosi należny Ci zachowek.
- Uzyskaj dokumenty spadkowe – będziesz potrzebował m.in. postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia oraz testament, jeśli został sporządzony.
- Ustal wartość majątku spadkowego i oblicz zachowek – określ skład majątku oraz jego wartość, a następnie wylicz kwotę należnego zachowku. W razie potrzeby warto skorzystać z pomocy rzeczoznawcy lub prawnika od spadków.
- Skontaktuj się z osobą zobowiązaną do zapłaty – poprzez pisemne wezwanie do zapłaty zachowku z wyznaczeniem terminu na realizację świadczenia.
- Złóż pozew do sądu – jeżeli zobowiązany odmówi zapłaty lub nie odpowie na wezwanie, pozostaje dochodzenie zachowku na drodze sądowej. Pozew pomogą Ci przygotować prawnicy z naszej kancelarii. Należy do niego dołączyć dokumenty potwierdzające zasadność roszczenia oraz sposób wyliczenia dochodzonej kwoty.
Ile masz czasu na dochodzenie zachowku?
Prawo do zachowku nie przysługuje bezterminowo. Jeżeli nie podejmiesz odpowiednich działań w ustawowym czasie, możesz utracić możliwość ubiegania się o to świadczenie.
Zgodnie z art. 1007 Kodeksu cywilnego, roszczenie o zachowek przeciwko spadkobiercy przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu.
Gdy obowiązek zapłaty zachowku wynika z otrzymania przez daną osobę darowizny lub zapisu windykacyjnego, termin ten wynosi 5 lat od dnia otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy.
Wydziedziczenie – kiedy prawo do zachowku nie przysługuje?
W określonych sytuacjach spadkodawca może pozbawić swoich krewnych prawa do zachowku. Jest to uprawnienie wynikające z art. 1008 Kodeksu cywilnego, które może zostać zastosowane, gdy uprawniony do zachowku postępuje w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, dopuścił się wobec spadkodawcy lub jego najbliższych umyślnego przestępstwa, lub w sposób rażący nie dopełniał obowiązków rodzinnych.
Profesjonalna pomoc w sprawach o zachowek w Bydgoszczy
W Kancelarii Adwokackiej Dariusza Lubińskiego otrzymasz kompleksowe wsparcie w sprawach o zachowek prowadzonych w Bydgoszczy. Sprawdzimy, czy możesz ubiegać się o takie świadczenie, ustalimy jego wysokość i pomożemy zgromadzić niezbędną dokumentację.
Umów się na konsultację z prawnikiem od spadków, aby zobaczyć, jakie masz możliwości zadbania o swoje interesy.