W spadku można otrzymać nie tylko dobra materialne, ale także dług. Nie oznacza to jednak, że musisz go przyjąć i spłacić. Polskie prawo przewiduje możliwość odrzucenia spadku. W tym wpisie tłumaczymy, na czym polega ta procedura i jak ją skutecznie przeprowadzić.

Czym jest odrzucenie spadku?

Odrzucenie spadku to decyzja, w wyniku której spadkobierca składa oświadczenie, że nie chce przyjąć spadku po zmarłej osobie. W świetle prawa jest on wówczas traktowany, jakby nie dożył otwarcia spadku, czyli nie dziedziczy niczego, ale też nie odpowiada za żadne długi.

Na przykład mieszkaniec Bydgoszczy, który dowiedział się, że po zmarłym członku rodziny odziedziczył nie tylko mieszkanie czy oszczędności, ale również niespłacony kredyt oraz inne długi spadkowe, może złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. W ten sposób uniknie odpowiedzialności za te zobowiązania i nie będzie musiał regulować ich z własnego majątku.

Kiedy można odrzucić spadek?

Zgodnie z polskim prawem spadek można przyjąć lub odrzucić. Jednak, o ile odrzucenie spadku wymaga złożenia stosownego oświadczenia, to jego przyjęcie może nastąpić nawet bez podejmowania dodatkowych działań ze strony spadkobiercy. Jeżeli osoba powołana do spadku w ciągu 6 miesięcy od momentu, w którym dowiedziała się o swoim powołaniu, nie złoży oświadczenia o jego odrzuceniu, spadek zostaje przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza, w tym również z ewentualnymi długami.

Aby tego uniknąć, warto najpierw dokładnie sprawdzić, co wchodzi w skład spadku. Spadkobierca może zdecydować się na jego odrzucenie, gdy:

• nie wiadomo, jaki majątek i zobowiązania pozostawił zmarły;
• spadek jest obciążony zobowiązaniami, które przewyższają wartość pozostawionego majątku;
• spadkobierca nie chce przyjmować praw i obowiązków wynikających z dziedziczenia, w tym również z zarządzania pozostawionym majątkiem;
• spadkobierca chce przekazać możliwość dziedziczenia innym osobom z rodziny, np. swoim dzieciom.

Ile czasu jest na odrzucenie spadku?

Termin na odrzucenie spadku wynosi 6 miesięcy. Co do zasady liczy się go od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się, że został powołany do dziedziczenia. Najczęściej będzie to moment, w którym otrzymał informację o śmierci bliskiej osoby i wie, że zgodnie z ustawą lub testamentem należy do grona spadkobierców.

Nie zawsze jednak termin na odrzucenie spadku rozpoczyna bieg dokładnie w dniu śmierci spadkodawcy. Zdarza się, że dana osoba dowiaduje się o swoim prawie do spadku dopiero później, na przykład dlatego, że wcześniej do dziedziczenia powołany był ktoś inny, kto odrzucił spadek. W takiej sytuacji sześciomiesięczny termin rozpoczyna się dopiero od chwili, gdy nowy spadkobierca uzyska informację, że to właśnie on został powołany do dziedziczenia.

Co się stanie, jeśli nie odrzucisz spadku w terminie?

Choć sześć miesięcy może wydawać się długim okresem, w praktyce czas ten często mija szybciej, niż się wydaje. Wiele osób najpierw próbuje ustalić, jaki majątek i jakie zobowiązania pozostawił zmarły, kontaktuje się z bankami, wierzycielami czy innymi instytucjami lub czeka na dokumenty dotyczące spadku. To powoduje, że łatwo można przegapić termin na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku.

Jednak nawet wtedy sytuacja nie jest bez wyjścia. W wyjątkowych przypadkach możliwe jest uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie, jednak wymaga to spełnienia określonych przesłanek przewidzianych przez przepisy oraz uzyskania zgody sądu.

Każda taka sprawa jest oceniana indywidualnie, dlatego warto jak najszybciej skonsultować swoją sytuację z prawnikiem. W Kancelarii Adwokackiej Dariusza Lubińskiego pomożemy Ci sprawnie przejść przez całą procedurę.

Odrzucenie spadku przez małoletnie dzieci – o czym warto pamiętać?

Klienci często nie mają świadomości, że długi spadkowe mogą przejść na małoletnie dzieci, jeżeli w ich imieniu nie zostaną one odrzucone w wyznaczonym terminie. Najczęściej taka sytuacja ma miejsce, gdy dziedziczą spadek po zmarłym krewnym lub gdy jeden z rodziców odrzuci spadek i przechodzi on na dziecko. Aby do tego nie dopuścić, należy złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka w terminie 6 miesięcy.

Dzięki zmianom w przepisach, jeśli rodzice są zgodni, a dziecko dochodzi do dziedziczenia w wyniku wcześniejszego odrzucenia spadku przez rodzica, nie trzeba już czekać na zgodę sądu rodzinnego. Całą procedurę można załatwić szybko bezpośrednio u notariusza. Zgoda sądu będzie konieczna tylko wtedy, gdy rodzice nie są zgodni lub dziecko dziedziczy bezpośrednio jako pierwszy spadkobierca.

Odrzucenie spadku a zrzeczenie się dziedziczenia – na czym polega różnica?

Odrzucenie spadku i zrzeczenie się dziedziczenia to dwie różne instytucje prawa spadkowego. Odrzucenie spadku ma miejsce już po śmierci spadkodawcy, gdy osoba powołana do dziedziczenia składa oświadczenie, że nie chce przyjąć spadku po zmarłym.

Natomiast zrzeczenie się dziedziczenia jest możliwe jeszcze za życia przyszłego spadkodawcy i wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego między nim a przyszłym spadkobiercą. Na jego podstawie osoba zrzekająca się dziedziczenia rezygnuje z praw do przyszłego spadku, dzięki czemu po śmierci spadkodawcy nie zostaje uwzględniona przy podziale pozostawionego majątku.

Jeśli nie wiesz, czy powinieneś odrzucić spadek i potrzebujesz profesjonalnej porady prawnej, umów się na konsultację do naszej kancelarii. Eksperci od prawa spadkowego przeanalizują Twoją sytuację i doradzą najlepsze możliwe rozwiązanie. Zapraszamy!